دریاچه ای که آب شده است!

به گزارش مجله عکسها، داگ هارلی فضانورد ناسا که به تازگی با کپسول دراگون به ایستگاه فضایی بین المللی رفته است، یک عکس از دریاچه ارومیه در حساب کاربری توییتر خود منتشر کرد. دریاچه ارومیه که در سالیان اخیر دچار بحران شده هنوز با وجود اتخاذ بعضی تمهیدات از جانب دولت به شرایط طبیعی خود بازنگشته است.

دریاچه ای که آب شده است!

به گزارش ایسنا، کمتر از یک ماه پیش بود (30 مه) که نخستین پرواز سرنشین دار پس از سال 2011 از خاک آمریکا دو فضانورد به نام های باب بنهکن و داگ هارلی را به ایستگاه فضایی بین المللی برد. این دو، سوار بر کپسول فضایی دراگون و با موشک فالکون 9 متعلق به شرکت فضایی خصوصی اسپیس ایکس به فضا رفتند.

ساعاتی پیش داگ هارلی تصویری از دریاچه ارومیه را در حساب کاربری توییتر خود منتشر کرد که بهانه ای شد تا به آنالیز شرایط این دریاچه بحران زده بپردازیم.

دریاچه ارومیه که در گوشه شمال غربی ایران واقع شده است، یکی از عظیمترین دریاچه های دائمی زیاده شور (hypersaline) دنیا -دارای آب شورتر از آب دریا- و عظیمترین دریاچه خاورمیانه است.

این دریاچه بین استان های آذربایجان شرقی و آذربایجان غربی در ایران و در قسمت غربی دریای خزر واقع شده است. دریاچه ارومیه در ابعاد کامل خود، عظیمترین دریاچه خاورمیانه و ششمین دریاچه عظیم نمکی روی زمین با مساحت تقریباً 5200 کیلومترمربع، طول 140 کیلومتر، عرض 55 کیلومتر و عمق 16 متری بود.

ترکیبی از خشکسالی و افزایش انحراف آب برای مصرف آبیاری کشاورزی در حوزه آبخیز این دریاچه باعث کاهش چشمگیر مساحت این دریاچه طی سالیان اخیر شده است.

همچنین ساخت سد روی رودخانه هایی که به آن می ریزند، و کشیدن آب های زیرزمینی این منطقه موجب شده تا دریاچه ارومیه به مرور زمان کوچک و کوچکتر گردد.

دریاچه ارومیه به همراه تقریباً 102 جزیره خود، به عنوان یک پارک ملی توسط سازمان محیط زیست ایران محافظت می گردد.

این دریاچه به نام شهر ارومیه نام گذاری شده است که در اصل یک اسم آشوری به معنای گودال آب است.

نام فارسی قدیمی آن تلالو (Chichast) که اشاره به ذرات معدنی درخشان معلق در آب دریاچه و در سواحل آن دارد. در دوران قرون وسطی به دریاچه کبودان معروف شد. نام لاتین آن لاکوس ماتیانوس بود، بنابراین در برخی از متون از آن به عنوان دریاچه ماتیانوس یا دریاچه ماتین یاد می گردد.

گراف زیر نشان می دهد که دریاچه ارومیه از سال 1998 تا 2006 با افت شدید مساحت روبرو شده و این فرایند به طرز فاجعه باری تا سال 2011 ادامه پیدا نموده است.

گراف ذیل نیز نشان دهنده سطوح آب از سال 1968 تا 2018 است که همانطور که قابل مشاهده است، سطح آب دریاچه ارومیه از سال 1995 کاهش یافته و در سال 2015 به کمترین حد خود رسیده است. با اینکه یک فرایند کمی افزایشی را در فاصله 2015 تا 2016 می بینیم، اما مجددا شرایط این دریاچه رو به وخامت گذاشته است.

البته با تمهیداتی نظیر اختصاص بودجه و راه اندازی ستاد احیای دریاچه ارومیه برای احیای این دریاچه که دولت در سال های اخیر اندیشیده است، امیدواری ایجاد شده و پیشرفت هایی نیز حاصل شده، اما دریاچه ارومیه هنوز با شرایط آرمانی خود بسیار فاصله دارد.

آنالیز ها نشان داده که کشاورزی و آبیاری زمین های زراعی، استفاده بی رویه از منابع آب زیرزمینی این منطقه و سوءمدیریت موجب این شرایط شده است، چرا که همانطور که در تصویر زیر مشاهده می کنیم، دریاچه وان در ترکیه که فاصله چندانی با دریاچه ارومیه ندارد، سال های سال است که دارای شرایط باثباتی است و برخلاف دریاچه ارومیه دچار بحران نشده است.

بسیاری از کارشناسان، مدیریت یکپارچه را مؤثر می دانند و انتقال آب از دریای خزر پیشنهاد شده است که بسیار پرهزینه و زمان بر است. انتقال آب از حوضه های آبخیز هم جوار کم هزینه تر و کمتر زمان بر است، اما چالش های جدی نیز به همراه دارد.

برای احیای کامل دریاچه ارومیه باید با یک برنامه مدیریت جامع آب، تمام عناصر را در نظر بگیرد و تعادل در تقاضای آبیاری، حفظ اکوسیستم، تأثیرات اجتماعی و انسانی و کیفیت آب و همچنین عملکرد سیاسی و ملی و منطقه ای را در نظر داشته باشد. به زبان خیلی ساده، دریاچه ارومیه برای پیشگیری از وقوع یک فاجعه زیست محیطی به آب بیشتری احتیاج دارد.

منبع: فرارو
انتشار: 3 شهریور 1399 بروزرسانی: 3 شهریور 1399 گردآورنده: 3napix.ir شناسه مطلب: 1179

به "دریاچه ای که آب شده است!" امتیاز دهید

امتیاز دهید:

دیدگاه های مرتبط با "دریاچه ای که آب شده است!"

* نظرتان را در مورد این مقاله با ما درمیان بگذارید